آشنایی با کابل‌های رایج صدا و تصویر

شرکت‌ها معمولاً برای پایین آوردن قیمت نهایی از کابل‌های نامرغوب استفاده می‌کنند و این مانع از آن می‌شود که از دستگاه‌های گران‌قیمت خود نهایت بهره‌برداری را ببرید. این مقاله برای آشنایی شما با انواع مختلف کابل و اهمیت انتخاب کابل مرغوب نوشته شده است.

آیا کابل‌ها مختلف تأثیری هم دارند؟

این موضوع به نوع کابل، نوع دستگاه و میزان دقت شما بستگی دارد؛ ولی به صورت کلی و بدون در نظر گرفتن استثناها، میزان تأثیر کابل بر کیفیت صدا و تصویر جزئی است.

آناتومی یک کابل

ابتدا نگاهی داشته باشیم به ساختار کلی یک کابل:

کابل‌های مرغوب، پوشش خارجی بادوامی دارند و از چندین لایهٔ محافظ تشکیل شده‌اند.

اجزای یک کابل که در کیفیت و دوام آن نقش دارند عبارتند از:

پوشش خارجی: در نقش محافظ اجزای داخلی.
شیلد (معمولاً چند لایه): برای مصونیت از تداخلات فرکانس‌های رادیویی (RFI) و الکترومغناطیسی (EMI) و در کل مقابله با نویزهای احتمالی.
پوشش محافظ: دربردارندهٔ سیم هادی. هادی وظیفهٔ اصلی حمل سیگنال را بر عهده دارد.
کانکتور (فیش): برای اتصال کابل به تجهیزات موردنظر.

کابل‌های صدا

هیچ کابلی کیفیت صدا و تصویر را بیشتر نمی‌کند. کابل مرغوب، فقط داینامیک و جزئیات صدا را حفظ می‌کند اما کابل بد به فرکانس‌های بالا و پایین آسیب می‌زند و قطعاً روی تجربهٔ شنیداری شما اثر منفی خواهد گذاشت. کابل بد جزئیات صدا را پنهان و وضوح صدا را کاهش خواهد داد.

یک مفتول مسی بدون اکسیژن (OFC)، سیگنال را با کمترین افت عبور می‌دهد. برخی از کابل‌های مسی پوشش نقره‌ای دارند که باعث افزایش رسانایی می‌شود.

پوشش خارجی موضوع مهم دیگری است که باید به آن توجه داشته باشید. دنبال کابل‌هایی با دو لایهٔ محافظ در برابر تداخلات RFI و EMI باشید.

فیش یا کانکتور نیز اهمیت زیادی دارد. از کانکتوری استفاده کنید که به خوبی چفت شود. همچنین کانکتورهای فلزی با روکش طلا دچار خوردگی نمی‌شوند.

اتصالات دیجیتال

کابل‌های دیجیتال، صدای استریو یا چندکاناله را منتقل می‌کنند و کیفیت صدای خوبی دارند. در ادامه سه نوع مهم را معرفی می‌کنیم.

کانکتور نوری یا اپتیکال

کابل‌های نوری، اتصال باکیفیتی را برای انتقال صدای استریو و فراگیر فراهم می‌کنند. این کابل‌ها به وفور در تلویزیون، گیرنده‌های A/V، سی‌دی پلیرها و باکس‌های تلویزیونی یافت می‌شوند.

کابل‌های نوری، سیگنال را به جای الکترون از طریق پالس‌های نوری حمل می‌کنند. این کابل‌ها در برابر تداخلات مغناطیسی مصون هستند و می‌توانند صدای فراگیر ۵.۱ کاناله را به خوبی حمل کنند. با این حال قادر به حمل فرمت‌های صوتی با وضوح بالا (تولید شده از منابعی مثل دیسک‌های بلوری) نیستند.

آیا می‌خواهید تلویزیون را به ساندباری متصل کنید که درگاه HDMI ندارد؟ آیا سی‌دی پلیر شما خروجی اپتیکال دارد؟ از کابل نوری استفاده کنید تا مبدل دیجیتال به آنالوگ پلیر وارد عمل نشود. اگر رسیور یا آمپلی‌فایر شما مبدل دیجیتال به آنالوگ بهتری داشت، با استفاده از کابل نوری، صدای باکیفیت‌تری خواهید داشت.

کابل نوری مرغوب و مهندسی‌شده می‌تواند میزان جیتر (اختلاف زمانی) را کاهش دهد. کابل‌های نوری مرغوب همچنین کانکتورهای محکم و بادوامی دارند. در بازار معمولاً دو نوع کابل اپتیکال وجود دارد: فول سایز (Toslink) و مینی اپتیکال.

کابل کواکسیال

کابل دیجیتال کواکسیال، اتصالی بدون اعوجاج بین منبع صدای دیجیتال و رسیور A/V یا DAC فراهم می‌کند.

کابل دیجیتال کواکسیال شبیه کابل استاندارد RCA آنالوگ است. کابل‌های مخصوص انتقال سیگنال دیجیتال، امپدانس مناسب ۷۵ اهم و پهنای فرکانسی وسیع‌تری دارند. کابل کواکسیال همانند کابل اپتیکال، برای انتقال صدای ۵.۱ کاناله مناسب است. کیفیت صدای اپتیکال و کواکسیال تقریباً یکسان است. اتصالات کواکسیال به اندازهٔ اتصالات نوری مرسوم نیست. این روزها به سختی می‌توان تلویزیونی پیدا کرد که کانکتور کواکسیال داشته باشد یا لااقل تنها اتصالش کواکسیال باشد.

در خرید کابل‌های کواکسیال به امپدانس آن توجه کنید که حتماً ۷۵ اهم باشد. همچنین کواکسیال‌های مسی به خاطر رسانایی بیشتر، بهتر از انواع آلومینیومی هستند؛ چرا که توانایی بهتری در دفع نویزها دارند.

کابل USB

یک کابل باکیفیت USB می‌تواند سیگنال‌های دیجیتال صدا را به مبدل دیجیتال به آنالوگ، گیرنده A/V یا آمپلی فایر منتقل کند. کابل‌های باکیفیت، جیتر (خطای زمانی) کمتری دارند.

کابل‌های USB با کانکتورهای مختلفی عرضه می‌شوند که عبارتند از: A, B, C و Micro USB Type B. تفاوت آن‌ها اغلب ظاهری است.

کابل HDMI

کابل HDMI همزمان صدا و تصویر را منتقل می‌کند.

HDMI (سرنام High-Definition Multimedia Interface)، حامل سیگنال صوت و تصویر دیجیتال است. نسخهٔ فعلی تا ۳۲ کانال صوتی را پشتیبانی می‌کند که شامل فرمت‌هایی با وضوح بالا مانند DTS HD و Dolby می‌شود.

برای افزایش انعطاف‌پذیری HDMI از کانال بازگشت صدا (ARC) استفاده می‌کنند. اگر تلویزیون و رسیور شما هر دو از ARC پشتیبانی می‌کنند دیگر نیازی به کابل جدا برای انتقال صدای تلویزیون ندارید. بسیاری از ساندبارهای امروزی مجهز به این درگاه هستند.

نسخهٔ پیشرفته‌ترِ ARC تحت عنوان eARC وجود دارد که پهنای باند صوتی بیشتری فراهم می‌کند و می‌تواند دالبی اتم را به خوبی هندل کند.

در خرید کابل‌های HDMI به کیفیت آن توجه داشته باشید. هرچه کیفیت بالاتر باشد، سیگنال‌های صوتی و تصویری با کیفیت بهتری منتقل می‌شوند.

اتصالات آنالوگ

اغلب مردم با این اتصالات آشنا هستند. یک کابل قرمز و سفید که روی بیشتر دستگاه‌های DVD و تلویزیون‌های قدیمی وجود دارد. در دستگاه‌های جدیدتر از پورت XLR نیز پشتیبانی می‌شود.

کابل‌های RCA

کابل‌هایی با کانکتور RCA برای انتقال سیگنال آنالوگ استریو به کار می‌روند.

کابل‌های RCA دو کانال صدای استریو را منتقل می‌کنند. کابل‌های RCAای که معمولاً همراه محصول ارایه می‌شوند کیفیت قابل قبولی ندارند. آن‌ها اغلب از موارد نامرغوب ساخته شده‌اند و پوشش محافظ خوبی ندارند.

این کابل رایج‌ترین کابل برای دریافت صدای استریو است. کابل‌های RCA مشکل‌گشا هستند؛ مثلاً بسیاری از رسیورها تنها می‌توانند صدا را از طریق این کابل‌ها منتقل کنند. همچنین کابل‌های مینی استریو به RCA که یک طرفِ آن فیش RCA و طرف دیگر اتصال ⅛ اینچی مینی استریو است برای اتصال پلیرهای پرتابل صدا یا کامپیوتر به رسیور و آمپلی‌فایر به کار می‌روند.

برای اتصال سینمای خانگی به گیرندهٔ صدا فقط به یک کابل ساب‌ووفر استاندارد RCA نیاز دارید. در خرید کابل‌های RCA به پوشش محافظ آن توجه کنید. کابلی بخرید که دو یا سه لایهٔ محافظ داشته باشد. کانکتورها هم همانطور که گفتیم بهتر است روکش طلا داشته باشند.

RCA (چند کاناله)

بسیاری از دستگاه‌های سینمای خانگی یا پری‌آمپ‌های A/V دارای ورودی ۷.۱ یا ورودی صدای آنالوگ چند کانالهٔ RCA هستند.

کابل‌های صوتی آنالوگ چند کاناله دارای شش یا بیشتر از شش سیم رسانا هستند. آن‌ها چند کانال صوتی کامل بعلاوهٔ یک یا دو کانال ساب‌ووفر را ساپورت می‌کنند.

در یک پلیر بلوری پیشرفته مثل Panasonic DP-UB9000، بخش عمده‌ای از قیمت محصول به مبدل دیجیتال به آنالوگ حرفه‌ای آن اختصاص یافته است. این مبدل بسیار بهتر از مبدل‌هایی است که در گیرنده‌های A/V تعبیه شده است. اگر خواهان این هستید که پلیر بلوری شما به خوبی تبدیل دیجیتال به آنالوگ را انجام دهد آن را از طریق خروجی‌های چندکانالهٔ RCA به یک گیرنده یا آمپلی‌فایر خارجی متصل کنید.

در خرید این کابل‌ها نیز به چند لایه بودن محافظ و روکش طلای کانکتور توجه کنید.

XLR (استریو)

اتصالات XLR صدایی بالانس با کمترین سطح نویز و داینامیک رنج بیشتر از کابل‌های آنبالانس RCA فراهم می‌کنند.

مزیت اصلی XLR توانایی خوب آن در ارائهٔ صدایی متوازن است. کانکتور XLR دارای سه پین است؛ یکی مثبت، یکی منفی و یکی اتصال زمین. وقتی یک آمپلی‌فایر یا هر کامپوننت دیگری، سیگنال‌ها را از طریق کابل XLR دریافت می‌کند، نویزهای مشترک در دو هادی مثبت و منفی از بین می‌روند.

علاقه‌مندان صدا، XLR بالانس را به RCA آنبالانس (نامتوازن) ترجیح می‌دهند؛ چون می‌توانند بهرهٔ بیشتری از تجهیزات صوتی ببرند.

در خرید کابل‌های XLR به عایق‌بندی خارجی آن توجه کنید. این موضوع در کاهش تداخلات سیگنال اهمیت زیادی دارد. همچنین بسیاری از کانکتورهای XLR مجهز به مکانیزم قفل هستند که به صورت محکم به درگاه ورودی چفت می‌شوند.

اتصالات ویدیویی

سیگنال‌های ویدیویی بسیار بیشتر از سیگنال‌های صوتی در معرض تخریب هستند.

HDMI

اتصالات دیجیتال بهترین کیفیت تصویر را به همراه دارند. این روزها رایج‌ترین کابل اتصال دیجیتال HDMI است.

HDMI تنها اتصالی است که از ویدیوهای 4K Ultra HD (از منابعی مثل پخش‌کننده‌های بلوری) حمایت می‌کند.

کابل HDMI قادر است سیگنال ویدیویی را تا رزولوشن 8K Ultra HD حمل کند. البته در حال حاضر، بیشتر گیرنده‌های A/V نهایتاً از رزولوشن 4K پشتیبانی می‌کنند. برای تماشای محتوای 4K باید منبع ویدیو و تلویزیون یا پروژکتور، هر دو با استاندارد HDMI 2.0 و HDCP 2.2 copy protection سازگار باشند. آخرین نسخهٔ HDMI در حال حاضر 2.1 است.

پورت HDMI روی بیشتر تلویزیون‌های امروزی، سینمای خانگی، پخش‌کننده‌های بلوری، کنسول‌های بازی، باکس‌های دیجیتال و کامپیوترها وجود دارد.

برای کابل‌های HDMI کوتاه‌تر از ۲ متر نیازی به حساسیت نیست ولی طول بلندتر حتماً‌ از مدل‌های مرغوب استفاده کنید. برای تماشای ویدیوهای 4K حتماً از کابل‌های HDMI با برچسب Premium High Speed که حداکثر پهنای باندشان ۱۸ گیگابیت در ثانیه یا بیشتر است استفاده کنید.

Coaxial RF

برای تلویزیون‌های قدیمی که فاقد درگاه دیجیتال HDMI هستند مجبور هستید از اتصالات آنالوگ تصویری استفاده کنید. یکی از این اتصالات که رایج‌ترین اتصال تصویری آنالوگ محسوب می‌شود کواکسیال RF است. کواکسیال همان کابلی است که از طریق آن آنتن تلویزیون یا ماهواره به درگاه کواکسیال تلویزیون متصل می‌شود. رزولوشن قابل حمل روی این کابل پایین است و در صورت وجود راهکارهای دیجیتال به هیچ‌عنوان نباید از آن استفاده کرد.

کابل Coaxial RF همزمان صدا و تصویر را منتقل می‌کند و به شدت به کیفیت آنتن و جهت قرارگیری آن وابسته است. کابل‌های کواکسیال استاندارد، برچسب RG-59 دارند که مغزی بزرگ‌تر، عایق ضخیم‌تر و لایهٔ محافظ بهتری دارند.

آیا کابل برق تأثیری روی کیفیت صدا و تصویر دارد؟

کابل برق AC می‌توانند کیفیت صدا و تصویر را بهبود دهد؛ اما نه آنقدر که فکر می‌کنید.

اگر عاشق صدا و تصویر هستید و کوچک‌ترین جزئیات برای شما اهمیت دارد حتماً از کابل‌های برق استاندارد و باکیفیت استفاده کنید. این کابل‌‌ها معمولاً ضخامت بیشتری دارند. تفاوت کیفی، جزئی است ولی برق‌رسانی بهتر باعث بهبود عملکرد تجهیزات می‌شود.
تأثیر کابل روی هر دستگاه متفاوت است. بعضی از دستگاه‌ها با این تغییر بهبود پیدا می‌کنند و بعضی دیگر چندان فرقی نمی‌کنند. در هر حال اگر تصمیم گرفتید کابل برق را عوض کنید به ترتیب اولویت زیر عمل کنید:

۱. سی‌دی پلیر DAC و فونو پری‌آمپ
۲. پاور آمپلی‌فایر، اسپیکر
۳. پری‌آمپ، سیستم A/V، پاور کاندیشنر
۴. ساب‌ووفر

چند نکتهٔ تکمیلی

در استفاده از کابل‌ها به نکات زیر توجه داشته باشید:

اول امنیت
قبل از اتصال یک کابل جدید حتماً دستگاه را خاموش کنید.

کابل برق را چند سانت دورتر از کابل‌های حامل سیگنال قرار دهید
جریان برق با حرکت درون سیم، میدان‌های مغناطیسی ایجاد می‌کند که ممکن است در سیگنال‌های صوتی و تصویری تداخل ایجاد کند. اگر این کار امکان‌پذیر نبود لااقل سطح تماس آن‌ها را به حداقل برسانید؛ مثلاً‌ به جای اینکه کابل برق و صدا را موازی با هم روی هم قرار دهید، یکی را به صورت 90 درجه از روی دیگری رد کنید، در این حالت فقط یک نقطهٔ تماس خواهید داشت.

کابل را خم یا مچاله نکنید
این کار اولاً ممکن است با جابه‌جایی جزئی دستگاه، فشار زیادی به کانکتور تحمیل کند و دوماً پیچاندن کابل‌ها باعث افزایش بروز تداخل می‌شود.

اتصالات را بررسی کنید
هر ساله اتصالات را بررسی کنید که احیاناً شل یا در اثر برخورد با هوا دچار خوردگی نشده باشند. دلیل اینکه تأکید کردیم از کانکتورهایی با روکش طلا استفاده کنید همین است.

کابل‌ها را برچسب‌گذاری کنید
کابل‌ها را به صورت جداگانه با در دسته‌بندی‌ها مجزا برچسب‌گذاری کنید تا هنگام جابه‌جایی دستگاه‌ها و اتصال مجدد در وقتتان صرفه‌جویی شود.

برای نصب توکار کابل حتماً از کابل‌هایی با استاندارد CL2 یا CL3 استفاده کنید

بنا به احتیاط، طول کابل را کمی بیشتر از حد لازم در نظر بگیرید.