سایدچین اثر متقابل بین یک پردازنده ی سیگنال و یک سورس صدا (معمولا سورسی که متفاوت از صداییست که پردازش می‌شود) است. شاید با چنین تعریفی حس کنید با موضوع خسته کننده ای مواجه هستید، اما سایدچین به این دلایل بسیار جذاب است:
- میکس اتوماتیک: اگر شما صدای یک خواننده/آهنگساز را ضبط می کنید و می خواهید زمانی که صدای وکال شنیده می‌شود لِول گیتار پایین تر برود، سایدچین می‌تواند این کار را برای شما انجام دهد.
- ریتم های منسجم تر: بیس را به شکلی gate کنید که نت ها دقیقا همزمان با ضربه های kick به صدا درآیند.. یا در لِول پاور کوردها حرکت ایجاد کنید به شکلی که با داینامیک درامز همراه شود.
- صدا برای ویدیو: از سایدچین می‌توانید برای کاهش لِول موسیقی پس زمینه در حین متن خوانی استفاده کنید.
- افکت های خاص: فرکانس رزونانت یک فیلتر را با داینامیک صداهایی مانند snare، آکوردهای گیتار، نت های بیس و غیره تغییر دهید و سپس با استفاده از فیلتر هر چیزی از ریورب گرفته تا پرکاشن را پردازش کنید.
به لحاظ فنی، صدایی که سیگنال سایدچین را فراهم می‌کند، می‌تواند ورودی پردازشگر باشد (این حالت internal سایدچین نامیده می‌شود)، اما ما در این مطلب سایدچین از سورس های اکسترنال را بررسی خواهیم کرد، چون این بخش است که جذابیت دارد. اگرچه پردازشگرهای داینامیک موجب معروف شدن سایدچین شده اند، اما جنبه های دیگری از این قضیه وجود دارد که برایتان توضیح خواهیم داد.
مبانی سایدچین
مقدار کامپرشن، اکسپنشن، لیمیتینگ یا gating در یک پردازشگر داینامیک عادی به لِول سیگنال ورودی بستگی دارد – که یا بالا و یا پایین یک threshold است، که موجب می‌شود پردازشگر به شکل خاصی واکنش نشان دهد. با این حال بسیاری از پردازشگرهای داینامیک نرم‌افزاری و سخت افزاری می‌توانند سیگنال صوتی که به پردازشگر وارد می‌شود را از سیگنالی که پردازشگر را کنترل می‌کند جدا کنند. سیگنال دومی ورودی سایدچین خواهد شد (تصویر 1).
تصویر 1: تصویر سمت چپ نشان می‌دهد که سیگنال ورودی چگونه ورودی سایدچین گیت را کنترل می‌کند. تصویر سمت راست ورودی سایدچین را به یک سیگنال کنترل متفاوت و مستقل منحرف می‌کند، که حالا افکت gating را کنترل می‌کند. به لحاظ فنی اگر صحبت کنیم، کانکشن سایدچین همیشه با پردازش داینامیک سر و کار دارد، اما حالتی نامرئی به خود می گیرد، چرا که به سیگنال ورودی قفل شده است. تغییر در internal سایدچینپردازشی (مانند یک فیلتر) را بین ورودی سایدچین اینترنال و سیگنال ورودی اضافه می‌کند. با اینسرت کردن یک فیلتر، تنها فرکانس‌ها مشخصی تحت تاثیر پردازش داینامیک قرار می گیرند. حالتی که de-essing عمل می‌کند هم به همین شکل است – یک فیلتر به شما اجازه می‌دهد تنها فرکانس‌ها بالا را کامپرس کنید. اما اجازه دهید به این بپردازیم که سایدچین چگونه از سورس اکسترنال برای کنترل پردازشگر داینامیک استفاده می‌کند. شاید بهتری راه برای بیان فواید این موضوع توضیح دو کاربردی باشد که در ابتدای متن اشاره کردیم. فرض کنید می خواهید صدای یک خواننده/آهنگساز که همراه با گیتارش می خواند را ضبط کنید و می خواهید زمانی که صدای خواننده شنیده می‌شود، ولوم گیتار کاهش پیدا کند. در این حالت شما گیتار را به یک کامپرسر send می کنید، سیگنال وکال را به دو شاخه تقسیم می کنید و یک شاخه را به ورودی سایدچین کامپرسر send می کنید. وقتی لِول وکال بالای threshold قرار بگیرد صدای گیتار را کامپرس می‌کند تا فضا برای وکال باز شود و زمانی که وکالیست در حال خواندن نباشد، گیتار به حالت کامپرس نشده ی خود باز می گردد. وقتی می خواهید روی ویدیویی که دارای موزیک پس زمینه است نریشن ضبط کنید، معمولا نیاز دارید به اینکه ولوم موزیک در حین نریشن پایین برود. برای این کار کافیست یک کامپرسر را روی ترک موزیک اینسرت کنید و از ترک تنریشن به‌عنوان سیگنال سایدچین استفاده نمایید تا موزیک پس زمینه هر زمان که صدای نریشن شنیده می‌شود پایین برود.
چگونه به ورودی سایدچین دسترسی پیدا کنیم
سخت افزارها، مانند یک کامپرسرهای رک مونت، دارای یک جک با عنوان سایدچین input یا key input هستند. این جک خروجی ها را از سورس صدای شما دریافت می‌کند.
تصویر 2: لیمیتر/ گیت/ کامپرسر Composer Pro-XL MDX2600 دارای کانکشن های ساید جین برای هر دو کانال ورودی می باشد. در نرم‌افزارها، برنامه های مختلف به شکل مختلفی سایدچین را به کاربر ارائه می‌کنند. برای مثال در نرم‌افزار Studio One ورودی سایدچین یک پردازشگر به‌عنوان یک خروجی برای یک track، bus، send یا FX channel در فیلد مخصوص سادی چین ها ظاهر می‌شود (تصویر 3).
تصویر 3: وقتی در نرم‌افزار Studio One یک خروجی را انتخاب می کنید، سایدچین ها در فیلد مخصوص خودشان نمایش داده می‌شوند که از دیگر خروجی‌ها موجود مجزا می باشد. در یک نرم نرم‌افزار آهنگسازی، رایج ترین راه برای تغذیه ی سایدچین، اینسرت کردن یک send روی ترکی است که سیگنال سایدچین را فراهم می‌کند؛ سپس باید خروجی send را به ورودی سایدچین یک پردازشگر اختصاص داد. این پردازشگر روی یک ترک دیگر قرار خواهد داشت (برای مثال سیگنال سایدچین از یک ترک نریشن تامین می‌شود و پردازشگری که به وسیله ی این سیگنال کنترل می‌شود روی ترک موزیک پس زمینه قرار گرفته است). تقریبا تمام send ها می‌توانند تنظیمات post-fader یا pre-fader داشته باشند؛ در حالت post-fader سیگنال سایدچین به تنظیمات فیدر کانال وابسته خواهد بود و در حالت pre-fader حتی اگر شما فیدر کانال را کاملا پایین ببرید، سیگنالی که سایدچین را تغذیه می‌کند کاهش پیدا نخواهد کرد. برخی نرم‌افزارهای آهنگسازی به شما اجازه می دهند خروجی‌ها track/bus یا send های مختلفی برای تغذیه ی یک ورودی سایدچین داشته باشید. برای مثال فرض کنید می خواهید بیس را با درامز gate کنید. اگر بخش های مختلف درامز روی ترک های مجزا ضبط شده باشند، شما می‌توانید یک send را روی ترک kick drum، ترک snare و/یا هر ترک درامی که بخواهید gate را کنترل کند اینسرت کنید؛ سپس می‌توانید لِول هایی که به آن send می رسند را بالانس کنید.
چگونه سیگنالی را که ورودی سایدچین را تغذیه می‌کند پردازش کنیم
پردازش سیگنالی که سایدچین را تغذیه می‌کند قابلیت های خلاقانه ی زیادی را برای شما فراهم خواهد کرد. برای مثال اگر نمی خواهید قسمتی از یک ترک، سایدچین را تغذیه کند می‌توانید آن قسمت را حذف کنید. یا برای اینکه مطمئن شوید ترک در یک قسمت مشخص سایدچین را تحریک می‌کند، می‌توانید لِول ترک را افزایش دهید. شما می‌توانید یک ترمولو را روی سیگنال سایدچین اینسرت کنید تا سیگنال به‌صورت ریتمیک تغییر کند. با این حال بیشتر نرم‌افزارهای آهنگسازی به شما اجازه نمی دهند یک ترک را به ورودی سایدچین پردازشگری که روی همان ترک قرار گرفته وارد کنید، چون این کار یک لوپ فیدبک ایجاد می‌کند که در آن خروجی پردازش شده سعی می‌کند پردازشگر را کنترل کند که خودِ آن سعی در کنترل خروجی دارد و خودِ خروجی هم سعی در کنترل پردازشگر دارد. با ای وجود این ستاپ "غیر مجاز" می‌تواند در سبک هایی مانند EDM افکت های خاصی را ایجاد کند – برای مثال شما می‌توانید از یک دیلی بیت سینک روی صدای درام استفاده کنید و به وسیله ی آن کامپرشن روی ترک درام را تحریک کنید. خوشبختانه برای انجام این کار راه حلی وجود دارد:
- صدای ترک اصلی را روی یک ترک مجزا کپی کنید.
- خروجی ترک کپی شده را به ورودی سایدچین افکتی که در ترک صدای اصلی وجود دارد send کنید.
- افکت دلخواهتان را روی ترک کپی شده اینسرت کنید تا سیگنالی که سایدچین ترک اصلی را تغذیه می‌کند را پردازش کند.
کاربردهای سایدچین
رایج ترین موارد استفاده ی سایدچین شامل استفاده از پردازشگرهای داینامیک می باشد، اما به خاطر داشته باشید که دیگر انواع پردازشگرها هم دارای ورودی‌ها سایدچین هستند، مانند فیتلرها، اکولایزرهای داینامیک و ووکودرها.
قفل کردن kick drum و بیس به یکدیگر
این کار از یک گیت سایدچین شده استفاده می‌کند. برای اینکه پارت ریتم فوق العاده مسنجمی داشته باشید، بیس را به kick قفل کنید تا فقط هنگامی که ضربه های kick اتفاق می افتند صدای بیس را بشنوید. (تصویر 4).
تصویر 4: ستاپ قفل کردن بیس به درامز در نرم‌افزار Steinberg Cubase. بخش send در kick (که با رنگ زرد نشان داده شده) به‌صورت pre fader است، پس لِول آن مستقل از فیدر کانال kick خواهد بود و send آن به گیتی که سایدچین آن فعال شود و روی ترک بیس اینسرت شده هدایت می‌شود. دکمه ی “activate سایدچین” ماژول گیت با رنگ نارنجی نشان داده شده است. Threshold را در گیت به شکلی تنظیم کنید تا زمانی که kick از threshold تجاوز می‌کند، گیت باز شود. کنترل Range در گیت می‌تواند زمانی که ضربات kick اتفاق نمی افتند، بیس را کاملا mute کند یا اینکه بخشی از پارت بیس اجازه ی عبور پیدا کنند. پارامتر Release می‌تواند موجب شود دنباله ی صدای بیس طولانی تر از kick شود و به این ترتیب تمایز بین این دو اینسترومنت مشخص تر شود.
Pumping drums
این تکنیک محبوب در ژانر EDM (تصویر 5) با قطعه ی Call on Me از Eric Prydz در سال 2004 به محبوبیت رسید. این تکنیک صدای درام را مخصوصا در بیت های دو و چهار میزان squash می‌کند. برای این کار معمولا لازم است درامز را روی ترک های مختلفی قرار دهید تا یک درام بتواند نقش سیگنال کنترل را ایفا کند؛ اما شما می‌توانید یک پارت را به طور مشخص overdub کنید تا سیگنال کنترلی که درامز را squash می‌کند مهیا شود و به‌عنوان بخشی از میکس شنیده نشود.
تصویر 5: ستاپ رایج تکنیک pumping بر اساس کامپرشن در نرم‌افزار Ableton Live. کامپرسر در یک ترک درام میکس شده اینسرت شده است، در حالی که یک send از یک ترک مستقل snare کامپرسر را تحریک می‌کند. به تنظیمات Knee، Lookahead و Envelope (که با خط رزد نشان داده شده) توجه کنید؛ این پارامترها را به شکلی تنظیم کنید که بهترین نتیجه را به شما بدهند. کامپرسر را روی باسی که حاوی تمام صداهای درامز است اینسرت می کنیم. سپس از یک ترک مجزای snare در ضرب های دو و چهار میزان استفاده خواهیم کرد تا سایدچین را فعال کند. تنظیمات کامپرسر اهمیت زیادی دارند؛ شما باید از کامپرشن زیادی استفاده کنید اما ریلیز تایم آن باید نسبتا کوتاه باشد تا ریکاور شدن کامپرسر زیاد زمان نبرد. تنظیماتی که در اسکرین شات نمایش داده شده برای شروع مناسب هستند اما باید آن را بر حسب نیازتان تغییر دهید.
Mute کردن صدا به وسیله ی داکینگ با یک گیت
آیا در فرودگاه ها تا بحال به این موضوع دقت کرده اید که وقتی اطلاعات پرواز را پشت میکروفن اعلام می‌کنند، موسیقی پس زمینه بی صدا می‌شود؟ یا زمانی که یک DJ میکروفن را بر می دارد و چیزی را اعلام می‌کند موسیقی متوقف می‌شود؟ تمام این ها نمونه های خوبی از داکینگ (ducking) هستند. داکنیگ همچنین می‌توانند اهداف موسیقایی هم داشته باشد، مانند mute کردن صدا به‌صورت ریتمیک. با استفاده از یک گیت که قابلیت داکینگ داشته باشد، داکینگ زمانی که سیگنال سایدچین از threshold گیت تجاوز کند، ورودی را mute خواهد کرد. داک کردن موسیقی پس زمینه با نریشن، به وسیله ی کامپرسر گاهی وقت ها شما نمی خواهید داکینگ را طوری استفاده کنید که سیگنال بی صدا شود، بلکه تنها می خواهد ولوم آن تا حدی پایین تر آید – مانند وقتی که نریشن لِول موسیقی پس زمینه را پایین می آورد. مهمترین کنترل برای این کار پارامتر threshold در کامپرسر است، چون مقدار کاهش گین موسیقی پس زمینه را تعیین می‌کند. پارامترهای اتک و ریلیز باید تا حدی بلند باشند و به شکلی تنظیم شوند که ورود و خروج نریشن و پایین آمدن صدای موسیقی پس زمینه حالتی طبیعی داشته باشد. احتمالا بهتر باشد از گزینه ی auto-release استفاده نکنید چون این حالت شما را از هدفتان دور می‌کند و باعث می‌شود کامپرسر بیشتر به پردازش داینامیک صدا بپردازد. برای داشتن داکینگ های نرم تر بهتر است کنترل ratio پایین باشد و گزینه ی soft knee هم فعال شود.
تقویت صدای درام با gating
در ادامه یکی دیگر از کاربردهای gating بر پایه ی سایدچین را توضیح خواهیم داد. مثال زیر برای دادن کاراکتر موزیک های دهه ی 1980 به صدای snare بسیار خوب است، با فرض اینکه snare روی ترک مخصوص به خودش قرار گرفته باشد.
- یک ترک حاوی white noise یا pink noise برای طول پارت درام ایجاد کنید.
- یک EQ را روی این ترک اینسرت کنید و با استفاده از آن طنین صدای نویز را به دلخواهتان شکل دهید.
- پس از EQ یک gate قرار دهید.
- به ترک snare یک send اضافه کنید و آن را به خروجی سایدچین گیت اختصاص دهید.
حالا نویز زمانی که ضربه ی snare به گوش برسد فعال می‌شود. پارامترهای اتک و ریلیز گیت را به شکلی تنظیم کنید که داینامیک‌های نویز از snare پیروی کنند. شما همچنین می‌توانید صدای kick drum را با تکنیکی مشابه تقویت کنید، اما برای این کار بجای ایجاد یک ترک با white noise باید ترکی ایجاد کنید که حاوی sine wave (از 50Hz تا 70Hz یا بیشتر) باشد. در این ترک یک gate اینسرت کنیدو ورودی سایدچین آن را با kick drum تحریک کنید. پارامتر threshold را بالا بگیرید و از پارامتر ریلیز گیت برای تعیین decay time صدایsine wave استفاده کنید. شما می‌توانید صداهای حتی جذاب تری داشته باشید اگر افکت هایی که روی یک درام قرار گرفته اند را با یک درام دیگر فعال کنید. اگر snare و kick را روی ترک های مجزا دارید می‌توانید این کارها را انجام دهید:
- یک باس ریورب بسازید، و تایم طولانی decay برای آن در نظر بگیرید (مثلا 10 ثانیه).
- در ترک snare یک send را اینسرت کنید که باس ریورب را تغذیه کند.
- پس از ریورب یک گیت را اینسرت کنید. اتک آن را (و کنترل hold اگر وجود داشت) را روی 20 میلی ثانیه و پارامتر ریلیز را روی حدود 250 میلی ثانیه تنظیم کنید.
- روی ترک kick drum یک send را اینسرت کنید و آن را به ورودی سایدچین گیت اختصاص دهید.
حالا kick drum ریورب snare را گیت خواهد کرد و افکت های ریتمیک پیچیده و جالبی ایجاد خواهد شد.
داینامیک‌ها و نرمال بودن تمام ماجرا نیست!
سایدچین معمولا به‌عنوان چیزی شناخته می‌شود که بخشی از استفاده از پردازشگرهای داینامیک است، اما شما می‌توانید کارهایی بسیار فراتر از این را انجام دهید – مخصوصا اگر تکنیک کپی کردن صدا برای ایجاد ترکی که برای تغذیه ی ورودی سایدچین تنظیم شده است را امتحان کنید. چرا کارهای نرمال انجام دهیم؟ مسیر تجربه و امتحان کارهای جدید برای شما باز است و استفاده از این تکنیک ها به شما کمک می‌کند به صدای منحصر به فرد و مخصوص خودتان دست پیدا کنید.