مبانی تئوری موسیقی؛ نت‌ها، فواصل، گام‌ها و آکوردها چیست؟
شکی نیست که درک نحوه ی عملکرد موسیقی به شما کمک می‌کند موزیک های بهتری بسازید، یا حداقل در طول پروسه ی آهنگسازی کار را برای شما آسان تر می‌کند. در این مطلب به تعریف نت‌ها، فواصل، گام‌ها و آکوردها خواهیم پرداخت و ارتباط آن‌ها با یکدیگر را به شما توضیح خواهیم داد.
1. نت‌ها
نت‌ها متریال خام موسیقی هستند که آکوردها و ملودی ها از آن‌ها ساخته می‌شوند. هر نت دارای کشش و زیر و بمی (pitch) مشخصی می باشد. در پیانو رول، (در نرم‌افزارهای آهنگسازی) طول هر نت برابر با طول مستطیل نمایش دهنده ی آن است و pitch هر نت به وسیله ی موقعیت عمودی این مستطیل مشخص می‌شود. در موسیقی غرب، دوازده نت در هر اکتاو وجود دارد که نام آن‌ها از این قرار است: لا (A)، لا دیز (#A)، سی (B)، دو (C)، دو دیز (#C)، ر (D)، ر دیز (#D)، می (E)، فا (F)، فا دیز (#F)، سُل (G) و سُل دیز (#G). نت‌های دیز روی کلاویه های سیاه می افتند و نت‌های بدون علامت روی کلاویه های سفید. علاوه بر نت‌های دیز، نت‌ها بمل هم روی کلاویه های سیاه قرار می گیرند، یعنی سی بمل (Bb)، ر بمل (Db)، می بمل (Eb)، سل بمل (Gb) و لا بمل (Ab). اینکه نتی که روی کلاویه ی سیاه قرار می گیرد دیز باشد یا بمل، به گام و کلید گام قطعه بستگی دارد.
2. فواصل
روی پیانو، دو نتی که کنار هم قرار می گیرند به لحاظ pitch نیم پرده با یکدیگر فاصله دارند. اختلاف pitch بین دو نت را فاصله می گویند و هر فاصله برحسب اندازه اش نام مشخصی دارد. برای مثال فاصله ی نیم پرده ای نامش مینور دوم و فاصله ای که هفت نیم پرده باشد نامش پنجم کامل است. نمودار بالا نام تمام فواصل ممکن در یک اکتاو را نشان می‌دهد – این فواصل می‌توانند ملودیک (بین یک دوره از نت‌های پشت سرهم در یک ملودی) یا هارمونیک (بین نت‌های یک آکورد) باشند. اگر دو نت pitch یکسانی داشته باشند، به‌عنوان هم صدا یا Unison (یونی سِن) شناخته می‌شوند.
3. گام‌ها
گام، مجموعه ای از نت‌ها (یا درجات) است که متریال خام یک قطعه ی موسیقی را تشکیل می‌دهد. در یک گام، فاصله ی بین نت‌ها از الگوی مشخصی پیروی می‌کند که به نوع گام بستگی دارد. اولین گامی که هرکسی در آموزش موسیقی با آن مواجه می‌شود گام ماژور (تصویر بالا) است که الگوی فاصله بندی آن به این صورت است: پرده، پرده، نیم پرده، پرده، پرده، پرده، نیم پرده. گام دو ماژور تنها از کلاویه های سفید پیانو تشکیل شده است، اما گام‌های دیگر (که با نت‌های دیگری شروع می‌شوند) کلاویه های سیاه را نیز شامل می‌شوند – برای مثال گام سُل ماژور دارای یک نت دیز شده یعنی #F می باشد و گام فا ماژور حاوی نت سی بمل است. یکی دیگر از رایج ترین گام‌ها، گام مینور است که فاصله بندی آن به این ترتیب است: پرده، نیم پرده، پرده، پرده، نیم پرده، پرده، پرده
4. آکوردها
هرگاه دو نت با بیشتر به‌صورت همزمان به صدا درآیند، یک آکورد را تشکیل می دهند اما به لحاظ تئوری، آکوردهای ساده از سه نت تشکیل می‌شوند. در موسیقی غرب، آکوردها ترکیب مشخصی از نت‌های هر گام دارند – مثلا نت اول گام در یک آکورد قرار می گیرد، نت دوم گام حذف می‌شود، نت بعدی قرار می گیرد و... تصویر بالا گام دو ماژور که در تصویر قبلی نمایش داده شد را در حالت هارمونی نشان می‌دهد – هر آکورد شامل نت‌های مشخصی از گام دو ماژور می باشد. بعضی آکوردها ماژور هستند (فاصله ی سه نیم پرده در پی فاصله ی چهار نیم پرده ای) و برخی دیگر از آکوردها مینور هستند (فاصله ی چهار نیم پرده ای در پی فاصله ی سه نیم پرده ای). در تصویر بالا یکی از درجات گام (درجه ی هفتم) کاسته یا diminished است (فاصله ی سه نیم پرده ای در پی فاصله ی سه نیم پرده ای).