بیوگرافی لوریس هایکازی چکناواریان؛ آهنگساز و رهبر ارکستر
لوریس هایکازی چکناواریان، مشهور به لوریس چکناواریان، آهنگساز و رهبر ارکستر ایرانی ارمنی‌تبار است. او در ۱۳ اکتبر ۱۹۳۷ در بروجرد متولد شد. فعالیت‌های هنری او از آهنگسازی و رهبری ارکستر تا ساخت موسیقی فیلم، نقاشی و نوشتن داستان کوتاه را در بر می‌گیرد.
کودکی و آغاز آشنایی با موسیقی
چکناواریان در خانواده‌ای ارمنی رشد کرد و از کودکی با موسیقی آشنا شد. در هشت‌سالگی ویولن در اختیارش قرار گرفت و یادگیری این ساز را آغاز کرد. علاقه او به موسیقی به نوازندگی محدود نماند و خیلی زود به نوشتن قطعات موسیقی و هدایت گروه‌های اجرایی روی آورد.
تحصیل موسیقی در اروپا و آمریکا
او برای ادامه آموزش به آکادمی موسیقی وین رفت و در زمینه ویولن و آهنگسازی تحصیل کرد. سپس در موزارتئوم سالزبورگ با کارل ارف، آهنگساز و مدرس برجسته آلمانی، آشنا شد. تحصیل در دانشگاه میشیگان آمریکا نیز بخش دیگری از مسیر آموزشی او در زمینه رهبری ارکستر بود.
این تجربه‌ها زمینه فعالیت بین‌المللی او را فراهم کردند. چکناواریان در ادامه با ارکسترهای شناخته‌شده‌ای، از جمله ارکستر سمفونیک لندن، همکاری کرد و اجراها و ضبط‌های متعددی را رهبری کرد.
فعالیت در ایران و ارمنستان
چکناواریان پس از بازگشت به ایران به تدریس تئوری موسیقی و پژوهش درباره موسیقی و سازهای ایرانی پرداخت. او همچنین در تالار رودکی به‌عنوان آهنگساز و رهبر ارکستر فعالیت کرد.
بخش مهمی از زندگی حرفه‌ای او به ارمنستان اختصاص دارد. مطابق اطلاعات رسمی ارکستر فیلارمونیک ارمنستان، او در سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۸ و بار دیگر در ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۰ مدیر هنری و رهبر اصلی این ارکستر بود. برگزاری تورهای خارجی، گسترش ضبط آثار و معرفی موسیقی آهنگسازان معاصر ارمنی از فعالیت‌های او در این دوره به شمار می‌رود.
آثار شناخته‌شده لوریس چکناواریان
چکناواریان در قالب‌های گوناگونی مانند اپرا، سمفونی، کنسرتو، موسیقی مجلسی و موسیقی فیلم آهنگسازی کرده است. ادبیات و فرهنگ ایرانی در شماری از آثار او حضور دارند. از آثار شناخته‌شده‌اش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- اپرای رستم و سهراب: بر اساس داستان مشهور شاهنامه فردوسی.
- اپرای پردیس و پریسا: از آثار نمایشی او برای صحنه اپرا.
- سیمرغ: اثری با استفاده از سازهای ایرانی و الهام از اسطوره‌ها و ادبیات ایران.
- سوئیت کوروش بزرگ: اثری ارکسترال درباره پادشاه هخامنشی.
- موسیقی فیلم بیتا: نمونه‌ای از فعالیت او در سینمای ایران.
افتخارات و فعالیت‌های فرهنگی
در سال ۲۰۰۸، نشان طلایی شایستگی جمهوری اتریش به چکناواریان اهدا شد. اطلاعیه رسمی وزارت امور خارجه اتریش، ضمن اشاره به فعالیت‌های موسیقایی او، همکاری‌اش با شبکه ORF و برنامه خیریه «نور در تاریکی» را نیز مورد توجه قرار داده است.
کارنامه چکناواریان نشان می‌دهد که فعالیت او تنها به اجرای موسیقی محدود نبوده است؛ آموزش، معرفی آثار آهنگسازان و مشارکت در برنامه‌های فرهنگی و خیریه نیز بخشی از مسیر حرفه‌ای او بوده‌اند.