هنگامی که لئو فندر نخستین طرحهای پرسیژن بیس (Precision Bass) را آماده میکرد، احتمالاً تصور نمیکرد این ساز به یکی از استانداردهای ماندگار گیتار بیس تبدیل شود و دههها بعد همچنان در خط تولید باقی بماند. پرسیژن بیس و جز بیس فندر، هر کدام شخصیت صوتی و طراحی ویژهای دارند و رد پای آنها در بخش بزرگی از موسیقی پاپ، راک، متال و جز شنیده میشود.
تولد و تکامل پرسیژن بیس
یکی از مهمترین تغییرات پرسیژن بیس در سال ۱۹۵۷ رخ داد. فرم تخت و سادهتر بدنه مدلهای اولیه جای خود را به بدنهای خوشتراش و قوسدار داد؛ همان طرح آشنایی که امروز با نام Precision Bass میشناسیم. در همین دوره، پیکاپ اسپلیتکویل معرفی شد و به این ساز صدایی قدرتمند، متمرکز و تشخیصپذیر بخشید.
تغییرات سالهای بعد در مقایسه با این بازطراحی بنیادی، محدودتر بودند. مدلهای اکتیو دهه ۱۹۸۰ دامنه صوتی گستردهتری ارائه کردند، اما بسیاری از نوازندگان همچنان سادگی، واکنش طبیعی و شخصیت مدارهای پسیو اولیه را ترجیح میدهند.
الهامگیری جز بیس از پرسیژن بیس
جز بیس در سال ۱۹۶۰ معرفی شد. اگرچه گاهی آن را نسخه دوپیکاپ پرسیژن میدانستند، طراحی و صدای آن تفاوتهای مشخصی داشت. پرسیژن بیس شخصیت خود را از پیکاپ اسپلیتکویل میگرفت، در حالی که Jazz Bass از دو پیکاپ سینگلکویل بهره میبرد و بدنه آن عناصری از استرتوکستر (Stratocaster) و جزمستر (Jazzmaster) را با هم ترکیب میکرد.
فرم نامتقارن و انحناهای بدنه جز بیس، علاوه بر ظاهر متمایز، ساز را هنگام نوازندگی راحتتر میکرد. کنترلهای اولیه آن شامل دو ناب هممرکز بود، اما این چیدمان خیلی زود جای خود را به ترکیب آشنای دو ناب ولوم و یک ناب تُن داد.
اثرگذاری پرسیژن بیس و جز بیس
پرسیژن بیس بنیانی محکم برای صدای هزاران قطعه پاپ و راک فراهم کرده است. پاسخ کوبنده، طراحی ساده و صدای یکپارچه آن باعث شده در اجرا و ضبط استودیویی جایگاه ویژهای داشته باشد. جز بیس نیز با صدایی منعطفتر و امکان ترکیب خروجی دو پیکاپ، خود را با سبکهای مختلف موسیقی هماهنگ کرده است.
بسیاری از نوازندگان حرفهای دستکم یکی از این دو ساز را در مجموعه خود دارند. پرسیژن بیس به صدای پرحجم پیکاپ اسپلیتکویل مشهور است؛ در مقابل، جز بیس با دسته باریکتر، دو پیکاپ و تنوع صوتی بیشتر شناخته میشود و نسخههای چهار و پنج سیم آن نیز رواج فراوانی دارند.