از هر کسی بپرسید که چطور نوازندگی یادگرفته، خواهد گفت: «با تمرین کردن». اما گاهی همین تمرین، باعث خستگی و ناامیدی می شود و به جای پیشرفت احساس پسرفت می کنید. هر وقت به چنین حالاتی مبتلا شدید شک نکنید مشکل از شیوۀ تمرین شماست. در این نوشته اشاره ای خواهیم داشت به مشکلات رایج تمرینی و شیوۀ اصلاحشان.
مشکل اول: وقت کافی ندارم
بسیاری از موزیسین ها هنگامی که یک زمان بندی نادرست در پیش می گیرند به مشکل بر می خورند. بدیهی است که با هیچ خودرویی نمی توان فاصلۀ 500 کیلومتری را در عرض یک ساعت پیمود، بنابراین اشتباه است که بگویید یک ساعت دیگر می رسم. این یک زمان بندی غیرواقعی است. زمان بندی نادرست، یکی از عوامل مهم ضعف و ناامیدی است. به طور معقول زمان بندی کنید.
به عنوان مثال فرض کنید شما یک نوازندۀ
کیبورد هستید و می خواهید مهارت بداهه نوازی را در خود تقویت کنید. می دانید که برای بهبودِ این مهارت، بیشتر با گام ماژور سروکار دارید. به نظرتان بهتر است روزی یک ساعت تمرین کنید و روزهایی را به خاطر مشغله کاری بدون تمرین سپری کنید یا صرفنظر از مشغلۀ کاری روزی حتماً 15 دقیقه تمرین کنید؟ قطعاً دومی نتیجۀ بهتری دارد. بهترین زمان بندی، زمان بندی ای است که واقعی باشد؛ نه واهی و دور از واقعیت. برای اینکه خودتان را به چالش بکشید تایمر را روی 15 دقیقه بگذارید و سعی کنید به این زمان وفادار بمانید. به محض تمام شدن 15 دقیقه تمرین را رها کنید.
مشکل دوم: تمرین مداوم ندارم
این مشکل در واقع یک مبارزۀ همیشگی است. در حال یاگرفتن گام ها هستید ولی ناخودآگاه 5 دقیقه بعد، وقتتان را صرف نواختن قطعه ای می کنید که قبلا آن را نواخته اید. از دست دادن تمرکز، بدترین اتفاقی است که می تواند در هر برنامه ای اتفاق بیفتد. راهش این است که اهدافتان را واقعی در نظر بگیرید. اجازه دهید به همان مثال قبلی برگردیم.
فرض کنید برنامه ریزی کرده اید که روزی 20 دقیقه برای 5 روز در هفته تمرین کنید. هدفتان یادگیری شش کلید یا بیشتر در هفته است. در پایان هفته متوجه می شوید که پیشرفت چندانی حاصل نکردید. این باعث می شود در هفته های بعد به خاطر پیشرفت کم هفتۀ قبل کمتر تمرین کنید، تا جایی که تمرین کردن را متوقف می کنید و نهایتاً تمرین را رها می کنید.
اینجا مشکل تمرین یا شیوۀ تمرین شما نیست. مشکل اهداف فراتر از انتظار شماست. با 20 دقیقه تمرین نمی توانید به این هدف دست پیدا کنید. مشکل بعدی مشخص نکردن دقیق هدف است. می گویید 6 کلید یا بیشتر. اینجا به جای تعیین یک هدف مشخص از یک هدف تقریبی استفاده کرده اید که حد و مرزی برای آن تعریف نشده است.
هر چه هدف واقع بینانه تر و مشخص تر باشد یادگیری شما دقیق تر خواهد بود. مثل خوانندۀ کتابی که هدفش، زود تمام کردن کتاب است نه تمام کردن n صفحۀ امروز. (مقصود افرادی است که با خواندن هر چند صفحه نگاه می کنند که چقدر از کتاب مانده است. این عجله برای تمام شدنِ کتاب باعث می شود دقیق مطالعه نکنید).
هدفی متناسب با استعداد و ظرفیت های خود انتخاب کنید و به آن پایند باشید. هیچگاه هدفتان را زود تمام کردن قرار ندهید. سعی کنید آنچه تمرین می کنید خوب یاد بگیرید. سعی کنید هر روز در زمان مشخصی فقط یک تمرین انجام دهید. این تمرین می تواند خواندن آواز، تکنیک های گام نوازی، نواختن آکوردها یا هر چیز دیگری باشد. تا زمانی که صدای تایمر به صدا در نیامده تمرین روی آن هدف را ترک نکنید. بعد از پایان تمرین به خودتان جایزه بدهید. مثلاً یک جلسۀ تمرینی آزاد داشته باشید و در آن هر آنچه آموخته اید تمرین کنید.
مشکل سوم: تمرین خسته کننده است
تمرین کردن مثل رانندگی است. یادتان هست اولین باری که سوار خودرو شدید چقدر شور و شوق داشتید؟ احتمالاً الان دیگر آن لذت پیشین را ندارید و رانندگی مثل سایر کارهای روزمره برایتان عادی و تا حدودی کسل کننده شده است. تمرین کردن هم دقیقاً چنین حالتی دارد. تا زمانی شیرین است که تازگی داشته باشد؛ همینکه تکراری شد دیگر هیجان اولیه را ندارد و تنها چیزی که برایتان می ماند یک حس روزمرگی و تکرار است.
راهش این است که در تمرینات خود خلاقیت داشته باشید. یک بار دیگر به مثال قبلی برگردیم. شما گام های صعودی و نزولی و کار کردن با دو دست را فرا گرفته اید. ولی این تمرین دیگر برایتان تکراری شده است. کمی خلاقیت چاشنیِ تمرین کنید، به خصوص که هدف شما بهبود بداهه نوازی است. بداهه پردازِ خوب از هر چیزی مثل گام ها برای ایجاد خلاقیت در موسیقی استفاده می کند؛ مثلا، گام را با تأکید بیشتر روی نت سوم یا چهار و پنجم انجام می دهد و کارهای دیگری از این دست. خلاقیت یاد شده باید در زمان اجرا و تمرین صورت گیرد. هر کاری که این هفته می خواهید انجام دهید با کمی خلاقیت همراه کنید. یقیناً حس بهتری خواهید داشت.
