فوایدِ موسیقی: چگونه علمِ موسیقی می‌تواند به شما کمک کند؟

آیا می‌دانید موسیقی چه منافعی برای سلامتیِ ما دارد؟ همهٔ ما از قدرتِ شفابخشِ موسیقی آگاهیم. شکستِ عشقیِ خوردید؟ آهنگِ We Are Never Getting Back Together (دیگه هیچ‌وقت پیشِ هم بر نمی‌گردیم) از تیلور سوئیفت را گوش کنید. ورزش می‌کنید؟ آهنگِ Lose Yourself (خودتو غرق کن (یعنی خودتو غرقِ موسیقی کن)) از اِمینم را گوش کنید. موسیقی می‌تواند مرهمی باشد بر دل‌هایِ‌ شکسته، انگیزه‌ای باشد برای ورزشکارها یا هیجان و شوقی برای بزم و پایکوبی؛ ولی جدایی از این‌ها موسیقی به‌لحاظِ علمی فواید مهمی برای سلامتی ما دارد. موسیقی باعثِ بهبودِ عملکردِ حافظه، تسریعِ درمان، بهبودِ تمریناتِ ورزشی و بسیاری از چیزهایِ دیگر می‌شود. و اکنون… یک حقیقتِ علمیِ: https://www.youtube.com/watch?v=z-4pS2mSpmY

موسیقی، حافظه را تقویت می‌کند

بیمارانِ مبتلا به فراموشی اغلب می‌توانند متنِ شعرِ آهنگ‌های خاطره‌انگیز را به یاد آورند. پزشکان اغلب از موسیقی و متنِ آهنگ برای زنده کردنِ دوبارهٔ خاطرات از دست‌رفته در بیمارانِ‌ مبتلا به فراموشی استفاده می‌کنند. برخی از آهنگ‌ها می‌توانند یادآور دورانِ خاصی از زندگی ما باشد. اگر دوست دارید خاطرات گذشته‌ را مرور کنید به آهنگ‌های قدیمی گوش کنید. موسیقی و اثرِ آن بر حافظه، بحثِ داغی در دنیایِ علم است؛ اما اکنون محققان به شواهدی دست یافته‌اند که نشان می‌دهد پردازشِ موسیقی، زبان و علی‌الخصوص یادآوریِ اطلاعاتِ گذشته، همگی وابسته به یک سیستم‌ِ مغزیِ یکسان هستند. محققان همچنین شواهدی یافته‌اند که نشان می‌دهد موسیقی دورانِ نوجوانی از هر موسیقیِ دیگری که در دورانِ بزرگسالی گوش می‌کنیم پیوندِ عاطفیِ بیشتری با مغزِ ما برقرار می‌کند. نوستالوژیِ موسیقی برای همه جذاب است؛ ولی بیشترین فایدهٔ آن به کسانی می‌رسد که از ضعفِ حافظه رنج می‌برند؛ از جمله بیمارانِ آلزایمری و مبتلایانِ به زوالِ عقل (دمانس). داستانِ پایین داستانِ مردی است که پدرشِ مبتلا به آلزایمر بوده است. این داستان به خوبی قدرتِ متحول‌کننده‌ٔ موسیقی را نشان می‌دهد.

پزشکان برایِ پدرم تشخیصِ آلزایمر داده بودند. مانده بودیم چه‌کار کنیم. کارهایِ زیادی کردیم؛ ولی توفیقی حاصل نشد. حتی اوضاع بدتر هم شد. با این حال، فکر می‌کنم موسیقی توانست به طرزِ چشمگیری بخشیِ از افکارِ او را برگرداند.

موسیقی و یادگیریِ موسیقی، باعثِ جلوگیری از پیریِ مغز می‌شود و به حفظِ سلامتِ مغز کمک می‌کند. محققانِ مرکزِ پزشکیِ دانشگاهِ کانزاس، طیِ آزمایشی، ۷۰ شخصِ سالمِ بزرگسال در محدودهٔ سنیِ ۶۰ تا ۸۳ سال را بر اساسِ تجربهٔ یادگیریِ موسیقی به سه گروه تقسیم کردند. ۱. گروه اول فاقدِ هرگونه تجربهِ یادگیریِ موسیقی بودند ۲. گروه دوم یک تا ده سال تجربه داشتند ۳. و گروه سوم بیش ار ۱۰ سال تجربه در یادگیری موسیقی داشتند. تمامِ شرکت‌کنندگان وضعیت جسمانی و تحصیلات یکسانی داشتند و مبتلا به آلزایمر نبودند. از آن‌ها چند تستِ روان‌شناختی گرفته شد:

• افرادی که بیشترینِ تجربهٔ موسیقی را داشتند (دستهٔ سوم) در تمامِ این آزمایش‌ها، هوش و دقتِ بیشتری داشتند. پس از آن افرادِ دستهٔ دوم قرار داشتند که کمتر موسیقی تمرین کرده بودند و در نهایت دستهٔ اول که هرگز موسیقی کار نکرده بودند.
• افرادِ دارایِ تجربهٔ بالایِ موسیقی نسبت به آن‌ها که هیچ تجربه‌ای در موسیقی نداشتند نمراتِ بسیار بهتری در آزمایش‌هایِ شناختی کسب کردند. این آزمایش‌ها شاملِ سنجش‌ِ هوشِ بصری، درک فضایی، نامگذاریِ اشیاء و تواناییِ مغز در انطباقِ اطلاعاتِ جدید بود.

و اما بخشِ جالبِ ماجرا: اثراتِ یادگیری و مطالعهٔ موسیقی حتی در شرکت‌کنندگانی که مدت‌ها یادگیریِ موسیقی را کنار گذاشته بودند همچنان پابرجا بود. نتیجه: اکنون می‌توانید مادرتان را قانع کنید که ساعت‌هایی که در دبیرستان صرفِ یادگیریِ ترومبون (نوعی ساز) کرده بودید بی‌نتیجه نبوده است.

موسیقی، تمرینات ورزشی را متحول می‌کند

تردمیل حالتان را گرفته؟ حس و حالِ دویدن ندارید؟ ایربادتان را بزنید و با یک آهنگِ ورزشی کوبنده، هیجان را به رگ‌های خود تزریق کنید. موسیقی نه‌تنها باعث می‌شود بدنتان (و دردهایِ ناشی از تمرین) را فراموش کنید بلکه مزایایی برای سلامتی نیز دارد. گوش‌کردنِ موسیقی باعثِ ترشحِ هورمونِ اندورفین در مغز می‌شود. اندورفین باعث می‌شود احساسِ هیجانِ بالایی داشته باشید. اندورفین علاوه بر سرمستی، باعثِ سرکوبِ اضطراب، تسکینِ درد و تثبیتِ سیستمِ ایمنیِ بدن می‌شود. ترشحِ سطحِ بالایی از اندورفین باعث کاهشِ اثراتِ منفیِ حاصل از استرس می‌شود. موسیقی همچنین سبب می‌شود هنگامِ ورزش، بیشتر تلاش کنید. محققان در مطالعه‌ای دریافتند که دوچرخه‌سواران هنگامِ شنیدنِ آهنگ‌هایِ تند، نسبت به زمانی که به آهنگ‌هایِ آرام با تمپویِ پایین گوش می‌کنند سخت‌تر تلاش می‌کنند و مسافتِ بیشتری می‌پیمایند. با کاهشِ تمپویِ آهنگ، سرعتِ پدال‌زدن، ضربانِ قلب و مسافتِ پیموده‌شده کاهش یافت. طبقِ گزارش، دوچرخه‌سواران علاقهٔ زیادی به آهنگی که پخش می‌شد نداشتند. با این حال وقتی تمپویِ آهنگ به میزان ۱۰ درصد افزایش می‌یافت، مسافتِ بیشتری را می‌پیمودند و میزانِ فشار بر پدال در هر دور رکاب‌زدن افزایش می‌یافت. موسیقی در تمریناتِ سرعتی مانندِ دویدن یا وزنه‌برداری می‌تواند به تنظیمِ ریتم کمک کند و زمانی که بدن باید حرکت کند به مغز سیگنال دهد. این سیگنال به ما کمک می‌کند تا انرژیِ خود را مدیریت‌شده و کارآمدتر استفاده کنیم؛ بنابراین خودمان را زود خسته نمی‌کنیم. در اصطلاحاتِ علمی، groove اغلب کیفیتی از موسیقی است که شنونده را وادار به حرکت می‌کند. دفعهٔ بعد که باشگاه رفتید با یک آهنگِ خوب، خودتان را وادار به حرکت کنید و دیدِ بهتری نسبت به خود پیدا کنید. نتیجه: برای باشگاه یک پلی‌لیستِ مناسب تهیه کنید.

موسیقی، درمانگر است

طبقِ مطالعه‌ای از بیمارستانِ عمومیِ سالزبورگِ اتریش، روندِ بهبودِ بیمارانی که تحت عملِ جراحیِ کمر قرار گرفته بودند با شنیدنِ موسیقی تسریع یافت و گزارش‌ها نشان داد که اضافه‌کردنِ موسیقی به فرایندِ استانداردِ توانبخشی، باعثِ کاهشِ دردهایِ جسمانی می‌شود.

موسیقی بخشِ مهمی از سلامتِ جسمی و عاطفیِ ما است. ما از زمانِ تولد با طنینِ گوشنوازِ قلب و ریتمِ تنفسِ مادر در دنیایِ بستهٔ رحم آرام می‌گرفتیم. ــ روانشناسِ اتریشی فرانز وندِر (Franz Wendtner).

موسیقی با سیستمِ عصبیِ خودکار (عملکردِ مغز، فشارِ خون، ضربانِ قلب) و سیستمِ لنفاوی (احساسات و عواطف) درارتباط است. وقتی یک موسیقیِ آرام پخش می‌شود، بدن هماهنگ با آن واکنش نشان می‌دهد. ضربان قلب و فشارِ خون کاهش می‌یابد و تنفس آرام می‌شود که کمک می‌کند تنش و خستگیِ موجود در گردن، شانه‌ها و کمر از بین برود. گوش‌کردنِ مرتبِ موسیقیِ ملایم کمک می‌کند بدن آرام شود که در بلندمدت باعثِ دردِ کمتر و احیا و بازیابیِ‌ سریع‌تر می‌شود. محققانِ فنلاندی، مطالعهٔ مشابهی رویِ مبتلایان سکتهٔ مغزی انجام دادند. آن‌ها دریافتند که اگر بیمارانِ مبتلا به سکتهٔ مغزی، روزانه به‌مدتِ چندساعت موسیقی گوش کنند، حافظهٔ کلامی و تمرکزشان سریع‌تر بازیابی می‌شود و حالِ عمومی‌شان مثبت‌تر از بیمارانی می‌شود که به هیچ موسیقی‌ای گوش نمی‌کنند. این یافته‌ها منجر به یک توصیهٔ بالینی به بیمارانِ مبتلا به سکتهٔ مغزی می‌شود:

گوش‌کردنِ روزمرهٔ موسیقی در طولِ دورهٔ بازیابیِ اولیه از سکتهٔ مغزی،‌ راهی ارزان و قابل اجرا برای بهبودِ مهارت‌هایِ شناختی و بازیابیِ عاطفیِ بیماران است. ــ تپو سارکامو (Teppo Särkämö) سرپرستِ این مطالعه.

در تکنیک‌هایِ تصویربرداری از مغز، از جمله MRI کارکردی، موسیقی به طورِ فزاینده‌ای در درمانِ آسیب‌هایِ مغزی به کار می‌رود. اسکن‌هایِ مغزی ثابت کرده‌اند که موسیقی می‌تواند مبتلایانِ به بیماریِ پارکینسون و افرادی که سکتهٔ مغزی داشته‌اند را به حرکت وادارد و روندِ بهیودی‌شان را تسریع دهد. طبقِ این مطالعات، موسیقی‌درمانیِ نورولوژیک باید بخشی از مراقبت‌هایِ توانبخشی باشد. آن‌ها بر این باورند که در آینده‌ها یافته‌هایی به دست می‌آورند که موسیقی را در لیستِ درمان‌ها برای بسیاری از اختلالات قرار خواهد داد. نتیجه: اضافه‌کردنِ موسیقی به فرایندِ استانداردِ توانبخشی، باعثِ تسریعِ روندِ درمان می‌شود.

موسیقی، استرس و اضطراب را کاهش می‌دهد

موسیقی ارتباطِ خاصی با احساساتِ ما دارد و نظر به برخی از پژوهش‌ها می‌تواند ابزارِ بسیار کارآمدی برای مدیریت استرس باشد. دقیقاً همانطور که گوش‌کردنِ موسیقیِ آرام، بدن را آرام می‌کند، ذهنِ ما نیز با شنیدنِ موسیقی، آرام می‌گیرد. پژوهشگرانِ دانشگاهِ استنفورد دریافتند که گوش‌کردنِ موسیقی به اندازهٔ دارویِ تجویز شده از سویِ‌ دکتر می‌تواند عملکردهایِ مغز را تغییر دهد. از آنجایی که موسیقی ارزان است و به‌فور در دسترس قرار دارد، ابزاری سهل‌الوصول برای کاهشِ استرس است. چه آهنگ‌هایی به بهترین نحو می‌توانند استرسِ ما را کاهش دهند؟ این چیزی است که فهمیده‌ایم:

• آهنگ‌هایِ سبکِ بومیِ آمریکایی، درام، فلوت، سلتیک، سازهایِ زهی هندی
• صدایِ باران، آذرخش و صدایِ طبیعت
• جازِ ملایم، موسیقیِ کلاسیک و موسیقیِ آسان‌شنو (Easy Listening)

با این حال، موسیقیِ آرام‌بخش برای هر کسی فرق می‌کند. ممکن است موتزارت برایِ یکی گوش‌نواز باشد و برای یکی گوش‌خراش. هر کسی بایدِ آهنگِ آرام‌بخشِ خودش را پیدا کند. HelpGuide.org یک سازمانِ بهداشتِ غیرانتفاعی در حوزهٔ سلامت و تندرستی است که مردم را تشویق به تمرین برایِ داشتنِ رژیمِ غذاییِ سالم می‌کند. به‌پیشنهادِ این سازمان: «وقتی برای صرفِ غذا، برگزاریِ جلساتِ کسب‌وکار یا دورهمی‌هایِ دوستانه مکانی را انتخاب می‌کنید، به سروصدا و نویزهایِ آن مکان از جمله آهنگی که پخش می‌شود توجه کنید. محیط‌هایِ پرنویز، استرسِ ناخودآگاهی تحمیل می‌کنند و تنش‌هایی ایجاد می‌کنند که روحتان هم خبر ندارد.» دقیقاً مثلِ غذاهایِ ناسالم که استرس را در وجودِ ما افزایش می‌دهند، آهنگ‌هایِ نامناسب، به صورتِ ناخواسته می‌توانند همین استرس را در بدن ایجاد کنند. محیطِ ساکت‌تری انتخاب کنید تا بدن فرصتی برای تجدیدِ قوا و آرامش و استراحت پیدا کند. ساختِ موسیقی همچنین می‌تواند باعثِ کاهشِ سطحِ تنش و استرس شود. دانا مارلو (Dana Marlowe) یک مشاورِ فناوری است که می‌گوید برایِ خلاصی از تنش‌هایِ حاصل از چالش‌هایِ کاریِ روزمره به اتاقِ کودکش می‌رود.

کاری که انجام می‌دهم این است که فقط کمی با xylophone - یک نوع پیانویِ اسباب‌بازی بازی کنم. تقریباً بلدم چطور با آن آهنگِ Twinkle, Twinkle, Little Star را دربیاورم.

پژوهش‌ها همچنین حاکی از آن است که آهنگسازیِ گاه‌وبیگاه می‌تواند مثلِ اتصالِ کوتاهی در سیستمِ پاسخگوییِ استرس، مانع از تکرار یا تشدیدِ استرس و تبدیلِ آن به حالتی مزمن شود. WebMD بیان می‌کند که: «استرس ابتدا در مغزِ جرقه می‌خورد و سپس طیِ یک بازخوردِ زنجیره‌ای، سوئیچِ استرسیِ تک تکِ سلول‌هایِ‌ بدن را فعال می‌کند. سوئیچ‌هایِ سلولی گاهی ممکن است برایِ مدتِ‌طولانی در وضعیتِ روشن گیر کنند و منجر به حالاتی مثلِ خشم، افسردگی، احساسِ فرسودگی و بسیاری از بیماری‌هایِ‌ شایعِ دیگر شود.» نتیجه: گوش‌کردنِ موسیقی و ساختنِ موسیقی، هر دو کاهش‌دهندهٔ استرسِ خفیف و مزمن هستند.

موسیقی، کیفیت خواب را بهبود می‌بخشد

بی‌خوابی و سایرِ مشکلاتِ مربوط به آن می‌تواند کیفیتِ زندگیِ‌ ما را کاهش دهد. آیا موسیقی برای این مشکل هم به درد می‌خورد؟ طبقِ مطالعهٔ انجام‌شده توسط هارمات، ۹۴ دانش‌آموز در سنینِ ۱۹ تا ۲۸ سال با شکایت از مشکلاتِ خواب به آزمایشگاه آورده شدند. شرکت‌کنندگان به ۳ گروه تقسیم شدند. گروهِ اول به مدتِ ۳ هفته موقعِ خواب ۴۵ دقیقه موسیقیِ کلاسیک گوش کردند. گروهِ دوم کتابِ صوتی گوش کردند. و برایِ گروهِ سوم که گروهِ کنترل بود هیچ آهنگی پخش نشد. کیفیتِ خواب و علائمِ افسردگی، به ترتیب با استفاده از شاخصِ کیفیتِ خوابِ پیتزبورگ و پرسشنامهٔ افسردگیِ آرون‌بک ارزیابی شد. و اما نتیجه؟ شرکت‌کنندگانی که به موسیقی گوش کرده بودند پیشرفت‌هایِ آماریِ قابل توجهی در کیفیتِ خواب داشتند و کاهشِ علائمِ افسردگی نیز در آن‌ها مشهود بود. این در حالی است که شنوندگانِ کتاب‌هایِ صوتی و گروهِ کنترل، هیچ‌گونه بهبودِ قابلِ ملاحظه‌ای نداشتند. به گفتهٔ مؤسسهٔ ملیِ اختلالاتِ عصبی و سکتهٔ مغزی: «سالانه حدودِ ۴۰ میلیون آمریکایی با اختلالاتِ خوابِ مزمن زندگی می‌کنند و ۲۰ میلیون نفرِ دیگر گاهگاهی با مشکلاتِ خواب روبرو می‌شوند.» محققان در فراتحلیلی مشتمل بر ۱۰ پژوهش ۵۵۷ شرکت‌کنندهٔ مبتلا به اختلالاتِ خوابِ مزمن را موردِ ارزیابی قرار دادند. آن‌ها دریافتند که موسیقی به طورِ چشمگیری می‌تواند کیفیتِ خواب را افزایش دهد و به این نتیجه رسیدند که «موسیقی می‌تواند در بهبودِ کیفیتِ خوابِ بیمارانِ مبتلا به اختلالاتِ حاد و مزمنِ خواب کمک‌کننده باشد.» نتیجه: با گوش‌کردنِ موسیقی، خوابی بهتر، طولانی‌تر و با پریشانی‌ِ کمتر تجربه خواهید کرد. پس دفعهٔ بعد اگر جایی موسیقی شنیدید تمامِ مزایای بیان‌شده را به خاطر آورید. تحقیقاتِ علمی ثابت کرده است که موسیقی به سلامتیِ ما کمک می‌کند، حافظه را بهبود می‌دهد، استرس را کاهش می‌دهد و خیلی چیزهای دیگر . پس موسیقی را جدی بگیرید.